Zeytinyağı Sektörü, AB–Mercosur Anlaşması Onay Sürecine Yaklaşırken Fırsat ve Riskleri Tartışıyor
Atlas Okyanusu’nun iki yakasındaki zeytinyağı üreticileri ve ihracatçıları, dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşmalarından birinin tamamlanmasına yaklaşılırken hem heyecan hem de endişe içeren bir tablo ortaya koyuyor.
Avrupa Konseyi, Brüksel’in ek tavizler vermesinin ardından İtalya’nın itirazını geri çekmesiyle, Avrupa Birliği–Mercosur serbest ticaret anlaşmasını onayladı.
Anlaşmanın, Avrupa Parlamentosu’nda basit çoğunlukla kabul edilmesi ve Mercosur ülkeleri olan Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’daki ulusal meclislerce onaylanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Anlaşma, Avrupa’nın tarım sektörünün büyük bir kısmı tarafından güçlü şekilde eleştirilmiş olsa da, Avrupa Birliği genelindeki zeytinyağı üreticileri ve ihracatçıları tarafından genel olarak olumlu karşılandı.
Tarım danışmanlık şirketi Vilcon’un CEO’su Juan Vilar’a göre, Mercosur ülkelerinde zeytinyağı üretimi, yıllık yaklaşık 78.000 metrik ton olarak tahmin edilen iç talebin yalnızca yarısını karşılıyor.
Vilar, Mercosur’u hem zeytinyağı hem de sofralık zeytin açısından arz açığı olan bir pazar olarak tanımlarken, zeytinyağı üzerindeki gümrük vergilerinin tamamen kaldırılmasının, Avrupa’daki üretici ve ihracatçıların kâr marjlarını artırarak önemli fırsatlar yaratabileceğini belirtti.
Vilar ayrıca anlaşmanın, Arjantin’in en büyük zeytinyağı üreticilerinin rekabet gücünü artırabileceğini, dökme zeytinyağı ithal edip bunu ABD ve diğer bölgesel pazarlara yeniden ihraç etmelerine imkân tanıyacağını ifade etti.
Güney Amerika’daki rekabetçi zeytinliklerin de karşı mevsim üretim avantajından faydalanabileceğini, Nisan ile Temmuz ayları arasında Avrupa’da arzın daha sınırlı olduğu dönemde Kuzey Yarımküre’ye taze üretilmiş zeytinyağı sağlayabileceğini ekledi.
İspanya Zeytinyağı İhracat, Sanayi ve Ticaret Birliği (Asoliva) yeni direktörü Rafael Pico Acevedo da anlaşmanın İspanyol üreticiler için fırsatlar sunduğunu kabul ederken, bazı zorlukların devam ettiğini vurguladı.
Pico Acevedo, kademeli ticaret serbestleşmesinin Mercosur ülkelerinde zeytinyağı tüketimini artırabileceğini, özellikle sağlıklı ve yüksek kaliteli ürünlere olan ilginin artmasıyla birlikte Avrupa zeytinyağları için tüketici tabanının genişleyebileceğini söyledi.
Ancak Pico Acevedo, zeytinyağına yönelik gümrük vergisi indirimlerinin asimetrik olarak uygulanacağını belirtti. Mercosur ülkeleri Avrupa Birliği pazarına derhal gümrüksüz erişim elde ederken, AB zeytinyağı ihracatının Mercosur pazarındaki vergileri 15 yıl içinde kademeli olarak düşürülecek. Pirina yağı için ise bu süre dört yıl olacak.
Avrupa Birliği’nin diğer bölgelerinde de yetkililer ve üreticiler anlaşmayı genel olarak olumlu karşıladı. Anlaşma kapsamında, coğrafi işaretli statüye sahip 130 natürel sızma zeytinyağı korunacak.
İtalya gıda sanayi birliği Federalimentare Başkanı Paolo Mascarino, Il Sole 24 Ore’ye yaptığı açıklamada, İtalya’nın Mercosur’a yönelik başlıca ihracat ürünlerinden biri olan natürel sızma zeytinyağının bu anlaşmadan fayda sağlayacağını söyledi.
Bölgeler arası Zeytin Üreticileri Birliği Direktörü Enzo Gambin de genel olarak olumlu bir görüş dile getirerek, Avrupa ihracatçıları için özellikle Brezilya’da yeni fırsatlara işaret etti.
Gambin, Brezilya zeytinyağı pazarının özellikle premium segmentte büyümeye devam ettiğini ve İtalyan zeytinyağının bu alanda zaten güçlü bir itibara sahip olduğunu belirtti.
Ayrıca, başta Arjantin’den gelen nispeten düşük Mercosur ihracatının İtalyan üreticileri ciddi şekilde etkilemesinin beklenmediğini, aksine Avrupa stoklarının genellikle azaldığı yaz aylarında şişeleyicilerin taze zeytinyağı tedarik edebilmesine imkân tanıyabileceğini ifade etti.
Gambin ayrıca, AB zeytin üreticilerinin Mercosur ülkelerinden ithal edilen bazı gübre ürünlerine uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılmasından fayda sağlayabileceğini ve bunun da üretim maliyetlerini düşürmeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Portekiz ve Yunanistan’daki yetkililer de anlaşmanın kendi ülkelerindeki zeytinyağı üreticilerine fayda sağlayabileceğini dile getirdi.
Portekizli zeytinyağı üreticileri birliği Casa do Azeite’nin genel sekreteri Mariana Matos, serbest ticaret anlaşmalarının genel olarak zeytinyağı sektörünü desteklediğini, çünkü Avrupa’nın dünyanın en büyük ve en rekabetçi üreticisi konumunda olduğunu söyledi.
Ancak Güney Amerika’da, özellikle Arjantin ve Uruguay’da bazı üreticiler daha temkinli yaklaşıyor ve Avrupa markalarından gelecek artan rekabet konusunda endişelerini dile getiriyor.
Solfrut’un ticari direktörü Guillermo Kemp, Avrupa Birliği’nin süregelen sübvansiyonlarını ve Arjantin markalarının Avrupa perakende pazarlarında rekabet etme şansının sınırlı olmasını gerekçe göstererek, anlaşmanın Arjantinli üreticileri dezavantajlı duruma düşürebileceğini ifade etti.
Bazı Uruguaylı üreticiler de benzer endişeler taşırken, Asolur Başkanı Gonzalo Aguirre, kademeli tarife indiriminin yerli üreticilere ciddi zarar vereceğini düşünmediğini, ithalat kalite kontrollerinin önemini vurgulayarak belirtti.
Brezilya’da ise üreticiler ve perakendeciler, ülkenin bu yılın başında Avrupa zeytinyağı ithalatındaki tarifeleri kaldırmasının ardından şu ana kadar sınırlı bir etki gözlemlediklerini bildirdi.
Prosperato’nun sahibi Rafael Marchetti, Brezilya’daki yüksek tüketim ve düşük yerli üretim nedeniyle Avrupa’dan yapılan ithalatın yerel üreticileri ciddi şekilde etkilemesinin beklenmediğini, daha düşük tarifelerin ise zamanla makine ve teknolojiye erişimi iyileştirebileceğini söyledi.
İleriye dönük olarak Arjantin Olive Group CEO’su Frankie Gobbee, anlaşmanın özellikle atıl kalan kurak bölgelerde yapılacak yatırımlarla Arjantin, Brezilya ve Uruguay genelinde zeytinyağı üretimini genişletmek için uzun vadeli bir fırsat sunduğunu belirtti.
Gobbee ayrıca Güney Yarımküre’deki karşı mevsim üretiminin Kuzey Yarımküre arzını tamamlayarak, yıl boyunca tüketiciler için kaliteyi ve bulunabilirliği korumaya yardımcı olduğunu ekledi.
Çeviri Kaynağı: https://www.oliveoiltimes.com/business/olive-oil-sector-weighs-opportunities-and-risks-as-eu-mercosur-deal-nears-approval/143097
