Önde Gelen Ülkelerde Zeytinyağı Üretiminin 2,65 Milyon Ton’a Gerilemesi Bekleniyor
Uzmanlar, Akdeniz ülkelerinde 2025/26 sezonunda zeytinyağı üretiminin düşeceğini, ancak yine de kayda değer seviyelerde kalacağını öngörüyor. Fiyat dalgalanmaları ve iklim koşulları belirleyici rol oynuyor.
Dünyanın en büyük altı zeytinyağı üreticisi ülkesinden uzman ve analistlere göre, bu ülkelerdeki üretimin 2025/26 hasat yılında 2,65 milyon metrik tona ulaşabileceğini tahmin ediyor.
Yunanistan, İtalya, Portekiz, İspanya, Tunus ve Türkiye'de bu yılki zeytinyağı üretiminin, 2024/25 hasat yılında üretilen 2,94 milyon tona kıyasla düşmesi bekleniyor. Buna rağmen, beş yıllık ortalama olan 2,41 milyon tonun üzerinde kalacağı tahmin ediliyor.
Uzmanlar hasadın nasıl şekilleneceğini söylemek için henüz erken olduğunu vurgularken, önümüzdeki iki ayda iklim koşullarının belirleyici olacağını ifade ediyor.
“Eylül ve Ekim aylarında yağmur görüp görmeyeceğimize bağlıyız. Yunanistan’ın birçok bölgesinde yağış eksikliği var.”
– Vasoleios Zampounis, Axion Agrotiki’nin kurucusu
İspanyol zeytinyağı uzmanı Paco Garmen’e göre, İspanya’da 2025/26 sezonu fiilen başlamış durumda. Ülkenin en üretken iki bölgesi olan Córdoba ve Jaén’de bazı çiftçiler hasada şimdiden başladı.
“Geçen yılki hasat bittiğinde olağanüstü bir çiçeklenme gördük, ağaçlar bembeyazdı,” diyen Garmen, Uluslararası Zeytin Yetiştiriciliği Diyaloğu toplantısında şunları ekledi: “Başta 1,8–1,9 milyon ton konuşuluyordu, ancak meyve tutumu beklenenden iyi olmadı. Tahminler önce 1,7–1,65 milyon tona düştü, şu anda ise 1,5–1,55 milyon tona daha yakınız.”
Garmen, İspanya'nın olağanüstü sıcak ve kurak yazını, sürekli azalan tahminlerin başlıca nedenlerinden biri olarak gösterdi ve ülkenin nihai veriminin Eylül ve Ekim aylarının geri kalanında yağmur yağmasına bağlı olacağı konusunda uyardı. Bu ayın geri kalanı için yapılan tahminler, yağmur olasılığının düşük olduğunu gösteriyor.
Garmen'in açıklamasına göre, azalan beklentiler sonucunda İspanya'daki üretim fiyatları yaz ortasındaki düşük seviyelerinden yükselerek litre başına yaklaşık 4,50 ila 5,00 €'ya çıktı. Süpermarket fiyatları ise 5,50 € seviyesinde yüksek kalmaya devam ederken, bazı süpermarketler litre başına 3,70 ila 4,00 €'ya kadar indirimler sunuyor.
Akdeniz'in öte yakasında, Federolio'nun genel müdürü Andrea Marino, konferansta İtalyan üreticilerin üretimin yaklaşık 300.000 tona ulaşmasını beklediğini aktardı.
“Önümüzdeki sezon için belirsizlik sürüyor,” diyen Marino, “Hava koşulları haftadan haftaya her şeyi değiştirebilir, ancak yaklaşık 300 bin ton bekliyoruz,” diye belirtti.
Geçen yıl düşük üretimli bir sezon yaşandığını ve 248–250 bin ton üretildiğini hatırlatan Marino, bu yıl üretimin yeniden artarak beş yıllık ortalamaya yaklaşacağını belirtti. Kuzeyde üretimin artması, güneyde ise düşmeye devam etmesi bekleniyor.
Marino, İtalya’nın en büyük üretim bölgesi olan ve ülke üretiminin yüzde 60’ından fazlasını sağlayan Puglia’yı etkileyen Xylella fastidiosa hastalığının çok ciddi bir sorun olmaya devam ettiğini vurguladı.
İtalya’da zeytinyağı fiyatları hâlâ Akdeniz’deki diğer ülkelere kıyasla yüksek seyretse de, İspanya’da güçlü bir hasat beklentisi ve İtalya’daki toparlanma, üretici fiyatlarında hafif bir düşüşe yol açtı. İtalyan natürel sızma zeytinyağı üretici fiyatı kilogram başına yaklaşık 9,60 avroya gerilerken, süpermarketlerde litre fiyatı 12–12,20 avro civarında.
Doğuya doğru ilerlediğimizde, Axion Agrotiki’nin kurucusu Vasoleios Zampounis, Yunanistan’da üretimin önceki sezona benzer şekilde 240–250 bin ton civarında olabileceğini öngördü. Ancak sonucun Eylül ve Ekim aylarındaki yağışlara bağlı olacağını yineledi.
Belirsizlik nedeniyle Yunanistan’da hem perakende hem de üretici fiyatlarının yüksek kaldığını belirten Zampounis, süpermarketlerde ortalama fiyatın litre başına 7,77 avro olduğunu, bazı yerlerde ise 6,30 avroya kadar düştüğünü söyledi. Lakonya’da üretici fiyatları litre başına 7,10 avroya kadar çıkarken, diğer bölgelerde 4,30–5,10 avro aralığında seyrediyor.
Zampounis ayrıca ABD’nin zeytinyağı ve sofralık zeytin ihracatına uyguladığı yüzde 15’lik gümrük vergilerini sektör için önemli bir zorluk olarak niteledi ve fiyatlar artsa bile tüketimi teşvik edecek eğitim çalışmalarının önemine dikkat çekti.
İber Yarımadası’na döndüğümüzde, Olivo Gestão Genel Müdürü Jeremias Tavora, Portekiz’de bu yılki hasadın geçen yılki yüksek rekolteye benzer olacağını söyledi. Üretimin 170–180 bin ton civarında olması bekleniyor.
Tavora, özellikle Alentejo bölgesinde yüksek ve süper yüksek yoğunluklu zeytinliklerin artmasının Portekiz üretimini istikrarlı biçimde yükselttiğini belirtti. Ülkede toplam 365 bin hektar zeytinlik bulunuyor ve alan her yıl genişliyor.
Portekiz’de süpermarket fiyatlarının henüz düşmediğini, natürel sızma zeytinyağının litre başına yaklaşık 7 avrodan satıldığını aktaran Tavora, üretici fiyatlarının ise 4,55 avro civarında olduğunu ve stokların çok sınırlı olduğunu söyledi.
Akdeniz’in diğer ucunda, Uluslararası Zeytin Konseyi’nde ekonomi ve tanıtım biriminin eski başkanı Ender Gündüz, Türkiye’de geçen yılki rekor hasadın ardından üretimin düşmesinin beklendiğini ifade etti. Başlangıç stoklarının 390 bin ton civarında olacağı, üretimin ise yaklaşık yarıya düşerek 200 bin ton seviyelerine gerileyebileceği öngörülüyor.
Gündüz, zeytin ağaçlarının doğal periyodisitesi yanında, madencilik için zeytinliklerin sökülmesine izin veren yeni düzenlemeye de dikkat çekti. Bu durumun, son on yılda desteklenen birçok zeytinliğin gelecekteki üretimini olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Türkiye’de üretici fiyatlarının Akdeniz ortalamasının altında kaldığını belirten Gündüz, fiyatların litre başına 3,50–3,80 avro aralığında olduğunu, perakende fiyatların ise İspanya’ya benzer şekilde 5 avrodan başlayıp 6,20–8,20 avroya kadar çıktığını aktardı.
Akdeniz’in güney kıyısında, Tunuslu tarım-gıda piyasaları uzmanı Yamna Erraach, yaklaşan hasat için resmi tahminlerin henüz açıklanmadığını, ancak koşulların geçen yıla benzer olduğunu söyledi. Üretimin büyük ölçüde geçen sezon seviyelerinde, yani yaklaşık 340 bin ton civarında kalması bekleniyor.
Erraach, Tunus’un kurak iklimi ve zararlılara karşı doğal direncini avantaja çevirerek organik zeytinyağı üretimini artırması gerektiğini vurguladı. Organik zeytinyağının hem üretimde hem ihracatta önemli bir paya sahip olduğunu ve hükümetin fiyatları dengelemek için depolamayı teşvik ettiğini sözlerine ekledi.
Çeviri Kaynağı: https://www.oliveoiltimes.com/world/olive-oil-production-in-leading-countries-forecast-to-fall-to-2-65-million-tons/141588
