Küresel Zeytinyağı Üretimi 3,5 Milyon Tona Ulaşarak Rekor Seviyeye Geldi
2022 ve 2023 yıllarında yaşanan iki olumsuz üretim sezonunun ardından, 2024/2025 sezonu şimdiye kadar kaydedilen en yüksek zeytinyağı üretim hacimlerini getirdi.
Yeni yayımlanan bir rapora göre, 2024/2025 hasat yılı için küresel zeytinyağı üretiminin 3,507 milyon ton olması öngörülüyor. Henüz geçici nitelikte olmakla birlikte bu rakam, üreticilerin 2021/2022 sezonunda elde ettiği 3,415 milyon tonluk önceki rekoru şimdiden aşmış durumda.
Tahmin, 3,005 milyon ton olan beş yıllık ortalamanın da oldukça üzerinde ve 2023/2024 sezonunda görülen düşük üretimden yaklaşık yüzde 36 daha yüksek.
İspanya'nın Agrobank'ı tarafından Zeytinyağı Dünya Kongresi (OOWC) ile işbirliği içinde yayınlanan rapor, Avrupa Komisyonu verilerine atıfta bulunarak, Avrupa Birliği dışında zeytinyağı üretiminin istikrarlı bir şekilde genişlediğini de doğruluyor.
2024/2025 yıllarında AB dışı üreticiler küresel üretimin yüzde 40'ını oluşturdu. Uluslararası Zeytin Konseyi verileri, bu payın 2021/2022'de yüzde 33'ün altında olduğunu gösteriyor.
Raporun yazarları, beş kıtada toplam 58 ülkenin zeytinyağı üretimi yaptığını ve El Salvador, Etiyopya, Kuveyt, Özbekistan, Azerbaycan ile Kuzey Makedonya gibi yeni üretici ülkelerin bu gruba dahil olduğunu belirtiyor.
Zeytinyağı dünya genelinde ticarete konu olmakla birlikte, özellikle gelişmekte olan bölgelerde yeni dikilen ve giderek daha verimli hale gelen zeytinliklerin yaygınlaşması, orta vadede verim artışı potansiyeline işaret etmektedir.
Raporda vurgulanan bir diğer önemli trend ise, küresel talebin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan, zeytinyağı üretmeyen ülkelerdeki tüketimdeki artış. Bu pazarlarda zeytinyağı genellikle daha yüksek fiyatlarla satılmakta ve çoğunlukla premium segmentte konumlandırılmaktadır.
Akdeniz bölgesinde zeytinyağı satışlarının yaklaşık yüzde 90’ı büyük perakendeciler aracılığıyla gerçekleşmekte olup, bunun yüzde 60–70’i market markaları altında satılmaktadır. Bu hacmin büyük bölümü yüksek kaliteli ürün kategorisine girmemektedir.
Rapora göre, Akdeniz bölgesindeki satışların yalnızca yüzde 5’i yüksek kaliteli segmentine dahildir. Bu pay istikrar kazanmış olup her yıl sınırlı da olsa artış göstermekte; uzman üreticiler için niş bir alan ve perakendeciler için gurme ürün gruplarıyla farklılaşma imkânı sunmaktadır.
Yazarlar, küresel zeytinyağı tüketiminin son dönemde durağanlaştığını veya azaldığını kabul etmektedir. Avrupa Komisyonu verileri, 2015 yılından itibaren süregelen istikrarlı artışın ardından talebin yaklaşık 3 milyon ton seviyesinde sabitlendiğini ve son birkaç sezonda gerileme gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Bu eğilime hem AB hem de AB dışı pazarlar katkıda bulunmaktadır. 2024/2025 dönemi için AB tüketiminin 1,42 milyon ton, AB dışı pazarların ise yalnızca sınırlı artışla 1,64 milyon ton seviyesine ulaşması beklenmektedir.
Veriler, tedarik zinciri verimliliği, gıda kültürleri ve rakip emtiaların fiyatlandırılması gibi unsurların etkisiyle kısa vadeli talep ayarlamalarından geçen, olgun bir küresel pazara işaret etmektedir.
İspanya özelinde rapor, ülkenin 2024/2025 döneminde bir kez daha küresel üretimde lider konumda olduğunu teyit etmektedir. İspanya’daki zeytinlik alanı 2,7 milyon hektara ulaşmakta olup, bu alan dünya genelinde ekili yaklaşık 11,7 milyon hektarın bir parçasıdır.
İspanya’da yaklaşık 400.000 kişi zeytinlik sahibidir ve bunların yüzde 69’u yağışa bağımlı, düşük verimli veya eğimli arazilerde yer almaktadır.
Geniş geleneksel zeytinliklerin yanı sıra İspanya, sulamalı yoğun ve süper yoğun sistemlerin küresel ölçekte yaygınlaşmasına öncülük etmiştir. Endülüs ve Extremadura bölgelerinde yoğunlaşan bu bahçelerde mekanize hasat oranları yüzde 90’ın üzerine çıkmakta ve hektar başına 1.600 ila 2.000 ağaç yoğunluğuna ulaşılmaktadır.
Bu üretim modelleri, çoğu zaman ileri tarım teknolojileriyle birlikte, dünya genelinde giderek daha fazla benimsenmektedir.
Suya erişim temel bir kısıt olmaya devam etmekle birlikte, İspanya’da GPS destekli dikim ve sensör tabanlı sulama gibi uygulamalar artık ekili alanların büyük bölümünde kullanılmaktadır.
Rapora göre, İspanya zeytincilik sektörü yüksek verimlilik ile yapısal zorluklar arasında bir denge kurmaktadır. İş gücü yetersizliği ve geleneksel zeytinliklerde kârlılığın azalması, dünyanın en nitelikli zeytinyağlarından bazılarının kaynağı olan tarihî peyzajları ve kültürel mirası tehdit etmeye devam etmektedir.
Çeviri Kaynağı: https://www.oliveoiltimes.com/business/global-olive-oil-production-hits-record-3-5-million-tons/142651
